Bandarísk rannsókn sýnir að listaverk í langtímaeigu hafa í ákveðnum tilvikum skilað verulegri ávöxtun. En hvað þarf að hafa í huga áður en fjárfest er í myndlist?

Við erum vön að hugsa um hlutabréf, fasteignir og verðbréfasjóði þegar rætt er um fjárfestingar. En hvað með málverkið sem hangir á stofuveggnum? Getur það verið meira en falleg heimilisprýði? Getur það jafnvel orðið verðmæt eign til framtíðar?

Ný rannsókn frá Bank of America og rannsóknarfyrirtækinu ArtTactic bendir til þess að myndlist geti verið áhugaverður fjárfestingarkostur, sérstaklega þegar horft er til lengri tíma.

11% meðalávöxtun á ári

Í skýrslunni 2026 U.S. Art Market Report, sem kom út í maí 2026, voru meðal annars skoðuð endursöluverð listaverka á bandarískum uppboðsmarkaði.

Niðurstöðurnar vekja athygli:

Listaverk sem höfðu verið í eigu safnara í 20–25 ár skiluðu að meðaltali um 11% árlegri ávöxtun.

Verk sem höfðu verið í eigu safnara í meira en tíu ár sýndu jákvæða árlega ávöxtun.

Verk sem voru seld innan fimm ára frá kaupum skiluðu hins vegar neikvæðri ávöxtun, eða um −5,7% samkvæmt skýrslunni.

Þessar tölur lýsa sögulegri ávöxtun verka sem gengu kaupum og sölum á tilteknum markaði. Þær endurspegla ekki endilega reynslu allra listasafnara og taka þarf tillit til viðskiptakostnaðar og annarra útgjalda við mat á raunverulegum hagnaði.

Engu að síður benda niðurstöðurnar til þess að þolinmæði geti skipt miklu máli þegar kemur að fjárfestingu í myndlist.

Hvers vegna hækka sum málverk í verði?

Verðmæti listaverka ráðast af mörgum þáttum. Þar skiptir meðal annars máli hver listamaðurinn er, hversu þekktur hann er, hversu sjaldgæf verk hans eru og hvernig eftirspurn þróast.

Uppruni verksins, ástand þess, sýningarsaga og fyrri sala geta einnig haft veruleg áhrif á verðmæti.

Þegar listamaður öðlast aukna viðurkenningu, verk hans komast í opinber söfn eða áhugi safnara eykst, getur það haft jákvæð áhrif á markaðsverð.

En hið gagnstæða getur líka gerst. Tíska breytist, eftirspurn minnkar og verð getur lækkað.

Þess vegna er mikilvægt að skoða kaup á listaverkum af yfirvegun og ekki ganga út frá því að öll verk muni hækka í verði.

Íslensk myndlist – áhugaverður markaður

Á Íslandi eigum við langa og merkilega myndlistarsögu. Verk íslenskra listamanna hafa í áratugi verið keypt og seld, bæði af einstaklingum og stofnunum.

Það sem gerir íslenska listamarkaðinn sérstaklega áhugaverðan er að hann er tiltölulega lítill. Framboð á verkum einstakra listamanna getur verið takmarkað og sum verk koma sjaldan í sölu.

Fyrir áhugasama kaupendur getur því verið spennandi að fylgjast með íslenskum listamönnum, kynna sér sögu þeirra og skoða hvaða verk eru í boði.

Það er þó ekki sjálfgefið að takmarkað framboð leiði til verðhækkana. Eftirspurn og möguleikar á endursölu skipta ekki síður máli.

Þarf maður að vera ríkur til að safna listaverkum?

Alls ekki.

Ein algengasta ranghugmyndin um myndlist er að aðeins efnað fólk geti eignast áhugaverð verk.

Í raun er hægt að byrja að byggja upp listasafn með tiltölulega hóflegum fjármunum.

Það þarf ekki að byrja á verkum þekktustu listamannanna. Margir kjósa að kaupa verk eftir yngri listamenn eða finna áhugaverð eldri verk á uppboðum og sölusíðum.

Það sem skiptir mestu máli í upphafi er að kynna sér markaðinn, spyrja spurninga og kaupa verk sem vekja raunverulegan áhuga.

Með tímanum getur þannig orðið til persónulegt listasafn sem hefur bæði menningarlegt, tilfinningalegt og hugsanlega fjárhagslegt gildi.

Fjárfesting sem þú getur notið á hverjum degi

Það er eitt sem greinir myndlist frá flestum hefðbundnum fjárfestingum.

Hlutabréf eru tölur á skjá og bankainnstæður eru færslur á reikningi. Málverk er hins vegar eitthvað sem þú getur haft fyrir augunum á hverjum degi.

Það getur skapað stemningu á heimilinu, vakið umræður, varðveitt minningar og veitt eigandanum ánægju árum saman.

Jafnvel þótt fjárhagslegt verðmæti þess breytist lítið getur það haft mikið persónulegt gildi.

Og ef verðmætið eykst með árunum er það ánægjulegur ávinningur til viðbótar.

Uppboðshúsið – vettvangur fyrir listunnendur

Hjá Uppboðshúsinu viljum við stuðla að auknum áhuga á myndlist og gera kaup og sölu listaverka aðgengilegri fyrir almenning.

Við teljum mikilvægt að fólk geti kynnt sér verk ólíkra listamanna, fylgst með markaðnum og tekið upplýstar ákvarðanir um kaup sín.

Hvort sem markmiðið er að eignast fyrsta málverkið, byggja upp persónulegt listasafn eða fjárfesta til lengri tíma, þá byrjar ferðalagið oft á einu verki.

Góð myndlist getur veitt ánægju alla ævi. Og stundum getur hún reynst verðmæt fjárfesting fyrir komandi kynslóðir.

Heimild: Bank of America Private Bank og ArtTactic, 2026 U.S. Art Market Report, birt 15. maí 2026.

https://www.privatebank.bankofamerica.com/articles/us-art-market-report.html

Athugið: Greinin er almenn fræðsla en ekki persónuleg fjárfestingarráðgjöf. Verðmæti listaverka getur bæði hækkað og lækkað og endursala getur tekið tíma.